Doğada tüm maddeler,
Tıpkı Dünya'nın Güneş'in etrafında
Veya Ay'ın Dünya'nın etrafında dönmesi gibi dönerler.
Normal şartlar altında,
Hiç eksilmeden dönüp dururlar maddeler.
Normal şartlar altında…
İlk kimya bilgisi dersinde öğrenmiştik
NŞA kavramını,
Maddelerin kaynama ve donma noktalarını öğrenirken.
"NŞA'da suyun donma sıcaklığı 0'dır."
Demişti ilkokul öğretmenimiz Fen Bilgisi dersimizde.
Sonrasında açıklamıştı NŞA kavramını.
Pek yer etmişti bende NŞA.
Günlük hayatta bile kullanmaya başlamıştım.
…..
NŞA altında su 0 derecede donarken,
100 derecede kaynar ve buharlaşır.
Her ne kadar kaynama ve buhar ilişkisi
100 derecede kabul edilse de,
Normal olmayan şartlarda da suyun
Daha düşük sıcaklıklarda buharlaştığını görürüz.
Ortamda bulunan rüzgâr, basınç, yükseklik,
Buharlaşmayı daha da alt sıcaklıklara taşır.
Bu durum günlük hayatımızı kolaylaştırır.
Yoksa elbiselerimizi kurutmak,
Elbiselerimizdeki suyu
Buharlaştırmak için 100 dereceye ihtiyaç olurdu.
Oysa balkonumuza astığımız ıslak çamaşırlarımızdaki nem,
25-30 derecelerde buharlaşmaya,
Giysilerimizden uçmaya başlıyor.
Yer çekimi bile etki ediyor
Islak çamaşırlarımızdaki suyun uzaklaşmasına.
…
Hava, su, toprak yeryüzünün en büyük paydaşları.
Dünya'nın oluşmasından sonra
Zamanla oluşan canlılar
Ve oransal dağılım…
Sonrasında sosyal yaşamlar,
Sosyeteler,
Popülasyonlar,
Ekosistemler, mühteşem gezegenimiz
Dünya'yı oluşturdular.
Fotosentez ve solunum döngüleri yaşamı süreğen kıldı.
NŞA'da bu iki sentez,
Canlılar tarafından kullanılan
Tüm maddelerin tekrar tekrar döngüye geçişini sağlardı.
……
Fotosentetik canlılar,
Topraktan veya sudan aldıkları
İnorganik maddeleri, su ve güneşin etkisi ile
Canlıların enerji kaynağı olan organik maddelere,
Yani besinlere dönüştürürler.
Ve fotosentetik olmayan canlılar da
Bu organik maddeleri
Solunumla tüketerek enerji elde edip yaşamını sürdürürler.
Tüm canlılar solunum yaparken,
Sadece fotosentetik canlılar fotosentez yapar.
Fotosentetik canlılar organik maddeleri,
Kendi solunumlarının ihtiyacı için üretirler.
Tıpkı bizim ineklerin süt üretmesi gibi,
İhtiyacından fazla üretirler,
Ve doğada ihtiyacı olan kullanır.
Örneğin fotosentetik domates bitkisi:
Toprakla buluşan domates fidesi,
Su, toprak mineralleri ve güneşin etkisi ile fotosentez
Yapar ve organik madde üretir.
Oluşan organik maddeyi solunumla enerjiye çevirir.
Kazandığı enerji ile vejetatif
Ve generatif büyür.
Ama kazandığı organik madde tükettiğinden çoktur.
Bunu da meyvesi olan domateste biriktirmeye başlar.
Onun amacı,
Meyve içinde bulunan tohumlarının
Toprakla buluştuğunda büyüyünceye kadar
Yetecek besini depolamaktır,
Yeni nesile…
Fotosentetik olmayan diğer canlılar bunu keşfedip,
Bu besinden kendileri yararlanmaya başlamışlardır.
Salatalık, soğan, patlıcan, patates, buğday,
Elma ve tüm meyvelerdeki hikâye aynıdır.
Bütün bu solunum ve fotosentez madde paylaşımları
Dünya'da döngüyü mümkün kılar NŞA'da.
…..
Bu hafta en büyük döngüye şahit oluyoruz.
"Su döngüsüne…"
Topraktan, denizlerden, göllerden, bitkilerden buharlaşan suyun
Yağış olarak tekrar toprağa dönmesine…
Her şey normalse,
10 litre buharlaşan suyun
10 litre geri dönmesi gerekir.
Hava kirliliği, su kirliliği bu netliği bozar.
Bir bozar, iki bozar,
El açar yağmur duasına çıkmak zorunda kalırız günün sonunda.
Yağışa şükür eder,
İçimize bile su serperiz yağmurlu havalarda.
…..
Ne kadar bol sularsam sulayayım,
Çatlamış toprakları kapatamadım 1 aydır.
2 gündür nasıl güzel kapandığına şahit oluyorum.
Topraklarım suya doyuyor.
Tüm bahçemle birlikte ellerimizi gökyüzüne açıp şükür ediyoruz.
Fasulyemle, mısırımla, lahanamla, domatesimle, biberimle, patlıcanımla
Normal Şartlar Altında…
Güneş açıyor bugün.
Her yer temizlenmiş,
Bayram elbiseleri giyilmiş.
Bayram yapıyoruz.
Ta ki topraklarım çatlayıp,
Tüm su yukarı çıkıp ininceye kadar…
Normal Şartlar Altında;
Normalleşmeye ant içerek…