Bugün birçok anne baba, çocuklarının kitap okumadığından yakınıyor. Tabletlerin, telefonların ve kısa videoların çocukların dikkatini dağıttığını söylüyor. Oysa çoğu zaman gözden kaçan daha derin bir mesele var: Çocukların düşünme kültüründen uzaklaşıyor olması… Çünkü çocuklar; kitap okunmayan, hatta çoğu zaman hiç kitap bulunmayan; sohbet edilmeyen, çoğu kez birbirini görmeye bile tahammülü olmayan insanların yaşadığı evlerde büyüyor.

Evde bulunan kitap, sadece rafta duran bir eşya değildir. Kitabın varlığı, o evin zihinsel iklimini belirler.

Bir çocuk, anne babasını sürekli ekrana bakarken görüyorsa ona “Kitap oku.” demenin etkisi sınırlı kalır. Fakat aynı çocuk; evde kitapların konuşulduğunu, fikirlerin tartışıldığını ve düşünmeye değer verildiğini görürse zamanla o evde yaşayan aile büyüklerine benzemeye başlar.

Bugün çocukların en büyük problemi bilgi eksikliği değildir. Asıl problem; dikkat dağınıklığı, sabırsızlık, anlam boşluğu ve sürekli tüketmeye alışmış bir zihin yapısıdır. Hız çağının içinde büyüyen çocuklar; düşünmeye değil, hızlı tüketmeye, çabuk sıkılmaya ve sürekli uyarılmaya alışıyor.

Bu nedenle anne babaların, önce kendi ruhsal ve zihinsel dünyalarını güçlendirmesi gerekiyor. Çünkü çocuklar, söylenen sözlerden çok yaşanan hayatı örnek alırlar.
Bu konu ile ilgili olarak ebeveynlere özellikle şu 15 kitabı tavsiye ediyorum. Bu eserler yalnızca kişisel gelişim kitabı değildir; insanın kendisini, çocuğunu ve hayatı yeniden anlamlandırmasına yardımcı olan güçlü zihinsel rehberlerdir:

İyi Hissetmek — David D. Burns
İnsan zihninin nasıl kendi kendine karamsarlık ürettiğini anlatır. Depresyon ve kaygı üzerine yapılan klinik çalışmaların sonuçlarından hareketle yazılmıştır.

Evinizdeki Terapist — Dennis Greenberger & Christine A. Padesky
Psikoterapi seanslarında kullanılan yöntemleri günlük hayata uyarlayan uygulamalı bir kitaptır. Özellikle düşünce-duygu-davranış ilişkisini anlamak isteyen aileler için önemli bir rehberdir.

Mutluluk Tuzağı — Russ Harris
Modern insanın sürekli “mutlu olmak zorundayım” baskısıyla nasıl yorulduğunu anlatır. Günümüz psikolojisinin en etkili terapi yaklaşımlarından biri üzerine kurulmuştur.

Hayatı Yeniden Keşfedin — Jeffrey E. Young & Janet S. Klosko
Çocuklukta yaşanan ihmal, değersizlik ve aşırı eleştirilme gibi deneyimlerin insan karakterini nasıl şekillendirdiğini gerçek hayat örnekleriyle açıklar.

İnsanın Anlam Arayışı — Viktor E. Frankl
Bu kitap, Nazi toplama kamplarında yaşanan gerçek olaylardan doğmuştur. Frankl, Auschwitz Kampı’nda ailesini kaybetmesine rağmen insanın en zor şartlarda bile hayatına anlam katabileceğini anlatır. Eser, psikoloji tarihinin en etkileyici tanıklıklarından biridir.

Kusurlu Olmanın Hediyeleri — Brené Brown
Yazarın yıllarca yaptığı utanç, kırılganlık ve insan ilişkileri araştırmalarına dayanır. Modern toplumun insanları sürekli “mükemmel görünmeye” zorlamasının ruhsal sonuçlarını ele alır.

Farkındalık: Çılgın Bir Dünyada Huzur Bulmak — Mark Williams & Danny Penman
Sürekli hızlanan modern yaşamın insan zihninde oluşturduğu yorgunluğu azaltmaya yönelik bilimsel öneriler sunar.

Kemal Sayar — Yavaşla
Modern çağın hız kültürüne karşı yazılmış önemli eserlerden biridir. Tüketim toplumunun insanı nasıl yalnızlaştırdığını ve ruhsal olarak yorduğunu sade ama etkili bir dille anlatır.

Kemal Sayar — Merhamet
Bireyselleşen dünyada kaybolan vicdan duygusunu yeniden düşünmeye çağırır. İnsan ilişkilerinin mekanikleşmesine karşı kalbin ve şefkatin önemini vurgular.

Kemal Sayar — Kendine İyi Bak
Modern insanın tükenmişlik, yalnızlık ve ruhsal yorgunluk problemleri üzerine yazılmıştır. Özellikle şehir hayatının insan psikolojisi üzerindeki etkilerine dikkat çeker.

Zihni Sungur — Çocuk Yetiştirme Sanatı
Çocuk gelişimi ve aile içi iletişim alanındaki klinik gözlemlerden beslenen bir kitaptır. Ceza ve baskı yerine sağlıklı iletişimin çocuk üzerindeki etkisini anlatır.

Acar Baltaş — Hayatın Hakkını Vermek
Başarı odaklı yaşam anlayışının insanı nasıl tüketebileceğini ele alır. İş hayatı, aile ve anlam arayışı arasında denge kurmanın önemine dikkat çeker.

Acar Baltaş — Stres Altında Ezilmeden Öğrenmede ve Sınavlarda Üstün Başarı
Türkiye’de sınav baskısının gençler üzerindeki etkilerini psikolojik açıdan değerlendiren önemli eserlerden biridir. Öğrencilerin kaygı yönetimi konusunda somut öneriler içerir.

Dücane Cündioğlu — Bir Mabed İşçisi
Düşünmenin, okumanın ve insanın kendi iç dünyasını inşa etmesinin neden önemli olduğunu anlatır. Modern çağın yüzeyselliğine karşı derinleşmeyi savunan entelektüel bir eserdir.

Doğan Cüceloğlu — Çocuğunuzun Okul Başarısında Anne Babanın Rolü
Türk aile yapısı ve eğitim sistemi üzerine yapılan gözlemlerden hareketle yazılmıştır. Çocukların sadece notlarla değerlendirilmesinin uzun vadede nasıl ruhsal yaralar açabileceğini anlatır.

Bu kitapları satın almak yerine, öncelikle kütüphanelerden temin ederek okumanızı tavsiye ediyorum. Mahalle kütüphaneleri, halk kütüphaneleri ve okul kütüphaneleri; aslında sessiz birer medeniyet hazinesidir. Çocuklarınıza bırakabileceğiniz en büyük miraslardan biri de onları bir kütüphaneyle tanıştırmaktır.

Belki de bugün yapılabilecek en kıymetli şeyler: Televizyonu kapatıp aynı masanın etrafında kitap okumak ya da samimi bir sohbet ortamı oluşturmak.

Çünkü çocuklar, kendilerine verilen öğütleri değil; evin içinde yaşanan hayatı örnek alırlar.