Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemelerle birlikte yeni yapılarda sığınakların yaygınlaştırılması ve mevcut sığınakların mevzuata uygun hale getirilmesi hedefleniyor. Bakan Murat Kurum da yeni Sığınak Yönetmeliği kapsamında metro tünelleri, büyük millet bahçeleri, stadyumlar, alışveriş merkezleri, otoparklar, hastaneler, yurtlar ve 10 bağımsız bölümün üzerindeki konutlarda sığınakları zorunlu hale getirdiklerini, mevcut sığınakların ise bir yıl içerisinde mevzuata uygun hale getirileceğini açıklamıştı.
Türkiye’de sığınak altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmaların konuşulduğu bu dönemde Zonguldak ise geçmişten günümüze uzanan dikkat çekici bir sığınak yapısıyla gündeme gelmişti.
Zonguldak’ın altında 2. Dünya Savaşı’ndan kalma sığınak ortaya çıkmıştı
Zonguldak kent merkezinde Madenci Anıtı karşısında bulunan Vakıflar İş Hanı’nın yıkımı sırasında, yıllardır binaların altında gizli kalan bir sığınağın girişi ortaya çıkmıştı.
Yıkım çalışmaları sırasında açığa çıkan yapının, 2. Dünya Savaşı yıllarında, 1943-1944 döneminde olası hava saldırıları ve savaş koşullarında sivilleri korumak amacıyla inşa edildiği değerlendirilmişti. Yapının uzun yıllar boyunca üzerine inşa edilen binalar nedeniyle görünmez hale geldiği belirtilmişti.
Ortaya çıkan sığınakta havalandırma bacaları, farklı girişler ve yer altındaki koridor sistemleri bulunduğu tespit edilmişti. İlk incelemelerde yapının yaklaşık 60 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde bir yer altı koridor sisteminden oluştuğu aktarılırken, bazı kaynaklarda sığınağın daha geniş bağlantılarla birlikte yaklaşık 130 metreye ulaştığı bilgisi de yer aldı.
Yapının tarihi niteliğinin belirlenmesi amacıyla Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu uzmanları tarafından inceleme yapılmıştı. Sığınağın kültür varlığı olarak tescil edilip edilmeyeceğinin yapılacak değerlendirmeler sonucunda netleşeceği bildirilmişti.
Yıllar önce yapılan sığınaklar bugün yeniden önem kazanıyor
Zonguldak’ta ortaya çıkan tarihi yapı, savaş dönemlerinde kentlerin sivil savunmasına verilen önemi de gözler önüne serdi.
Aradan geçen yaklaşık 80 yılın ardından Türkiye’de sığınakların yeniden gündeme gelmesi ise dikkat çekiyor. 2025 yılında yürürlüğe giren yeni düzenlemelerle birlikte sığınakların yalnızca savaş ve hava saldırıları açısından değil, afet ve acil durumlarda kullanılabilecek güvenli alanlar olarak da değerlendirilmesi hedefleniyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı da mevcut metro ve yer altı raylı sistem durakları ile tünellerin, ihtiyaç analizi ve planlama doğrultusunda genel sığınak niteliğinde kullanılabilmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü bildiriyor.
Zonguldak için ayrı bir anlam taşıyor
Maden ocakları, yer altı galerileri ve tünelleriyle anılan Zonguldak’ın kent merkezinin altında bulunan tarihi sığınak, şehrin yer altındaki geçmişinin ne kadar geniş olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Bugün Türkiye'nin farklı noktalarında yeni sığınak altyapıları tartışılırken, Zonguldak'ta onlarca yıl önce olası savaş koşullarına karşı inşa edilen yapıların yeniden gündeme gelmesi dikkat çekici bir tablo oluşturuyor.
Kent merkezinde ortaya çıkan tarihi sığınak, bir yandan Zonguldak’ın savaş yıllarındaki sivil savunma hazırlığını gözler önüne sererken, diğer yandan günümüzde sığınakların neden yeniden önem kazandığına ilişkin somut bir örnek olarak değerlendiriliyor.
