Zonguldak Nostalji sayfası editörü Yüksel Yıldırım, emekli öğretmenler Rasim ve Melahat Türk tarafından 1976 yılında kaleme alınan Karaelmas Ülkesi Zonguldak kitabında yer alan kentin işgal yıllarına ilişkin dikkat çeken anlatımları sosyal medya hesabından paylaştı.
Nostalji sayfasının paylaşımı şu şekilde:
“Emekli öğretmenler Rasim ve Melahat Türk'ün 1976 yılında yazdığı kitapta (Karaelmas Ülkesi Zonguldak) Zonguldak'ın işgali hakkında şunları aktarıyor;
"...İşgalden önce Zonguldak şehrinin en merkezi yeri Yeniçarşı, Acılık’tı. Eski Adliye Sokak’ta 6 taş ve üzeri ahşap bir hükümet konağı vardı. Bu binanın alt kısmı cezaevi olarak kullanılıyordu. Aynı yerde şehrin biri kız, biri erkek ilkokulu olmak üzere 2 okulu vardı. Ulu caminin yerinde ahşap yapılar tuğla minareli bir cami ve yanında 6 taş ve üzeri ahşap belediye binası vardı. Şehirde çoğunluğu Türkler olmak üzere Ermeni ve havzayı işleten Fransızlar oturuyorlardı. Zonguldak kömür ocaklarını işleten Fransız ve İtalyanlar geleceklerini garantiye alabilmek için birbirleri ile yarışmaya başladılar. 1919 yılında Fransızlar işgale başladılar. Yayla, Rüzgarlımeşe ve İkinci Makas semtlerini de işgal altına almak istediler. Milis kuvvetlerinin mukavemeti üzerine Trafik Müdürlüğü, Devlet Deniz Yolları Acentesi arasındaki yolağzını kapattılar. Silahlı nöbetçiler koymak suretiyle eski liman tarafına geçişi yasakladılar. Bağlık istikametinden şehre giriş çıkışı kontrol altına alabilmek için müessese müdürlüğü binasının önünde kontrol noktası oluşturdular. Önce Afrikalı siyahi askerler getirdiler ve sonra Tunus, Cezayir ve Fas askerleri geldi. Askerleri çok disiplinli çalışıyordu. O yıllarda Zonguldak dolaylarında çakal çoktu ve gece gündüz demeden bağırırlardı. Çakal sesi işiten askerler hemen alarm durumuna geçerlerdi.
Bilhassa siyahi askerler halka çok işkence yaptılar; yağma ve talan yaptılar. Yayla Mahallesi adeta bir Fransız Mahallesi konumundaydı. Fransız askerler yalnız merkezde kalmadılar Kilimli, Kapuz, Kozlu gibi yerleri de kontrol altına aldılar. Çevrede işgal kuvvetleri tecavüzkâr hareketleri devam ederken Çaycuma’da milis kuvvetleri komutanı Cevat Rıfat Efendi küçük bir milis birliği kurdu. Geceleri limana giren gemilere gizlice sokuldular ve çeşitli savaş malzemelerini Acılık’ta ki kontrol vasıtalarıyla milli cepheye ulaştırdılar. Bu durum karşısında Fransızlar durumlarını garanti altına alabilmek için Rüzgarlımeşe sırtlarından, İkinci Makas, Osman Çayırı sırtlarından Balkayası arasına arka arkaya 6 - 7 kat tel örgü çektiler. Kokaksu Deresi ağzında ve Yayla’da giriş çıkışı kontrol için iki kontrol noktası koydular. Milis kuvvetleri, yerel halk ve Devrekli efelerin de katıldığı çatışmalarda çok büyük başarılar elde edildi..."
……………………
Fotoğraf: Senegalli Fransız askerler
“İyi Ki Varsın Zonguldak” kitabı-2025
Zonguldak Nostalji”
