Biyoloji, canlıların oluşumunu ve gelişim
sürecini evrimsel olarak açıklar.
İnorganik maddelerden organik maddelerin,
daha sonra hücresel yapıların oluşması.
Toplu hücre kümelerinden de organizmaların oluşması.
Organizmaların dış faktörlerin etkisi ile değişip gelişerek
canlı gruplarını oluşturduğu.
Canlı gruplarının yaşama şekilleri üzerine
süregelen araştırmalar, araştırmalar.
Bu araştırmalar,
dinsel öğretilerle çoğu kez çakışır.
Evrimsel çalışmalarda en çok adı geçen bilim adamları,
bugün modern bilimde “canlılığın oluşumunu”
sürecine atalık yapan üç isim;
Darwin, Lamarck, Mendel,
din ve tıp eğitimi almış bilim adamları.
***
Bilimsel olarak, organizma sonrası oluşan
bireylerin birliktelikleri iki farklı şekilde görülüyor:
-
Topluluk
-
Sosyete
Hayvanlar üzerinden bu birlikteliklerde topluluk; daha çok tehlikelerden korunmak için kullanılırken
sosyete birliktelikleri tam bir sosyal yaşam mantığı içerir.
Çağımızda bu kelime her ne kadar farklı şekilde kullanılsa da
bilim dünyasında hayvan topluluklarında yaşamı incelediğimizde
birlik, beraberlik, paylaşım içerir.
Doğada sosyete yaşama en güzel örnek arıların yaşamıdır.
Arıların sosyete yaşamında
kraliçe arı, dişi arılar ve erkek arılar bulunur.
Güvenli bir alanda kovanda arı topluluğunda tek bir kraliçe arı bulunur.
Doğanın en muazzam topluluğunda
inanılmaz bir görev dağılımı ve iletişim vardır.
Dişi arılar çiçeklerdeki bal özünü toplayıp kovana getirirler.
Erkek arılar kraliçe arı ile birlikte arı yumurtaları oluştururlar.
Yumurtalar bal özü ile beslenirler.
Döllenmiş yumurtalardan dişi arılar oluşurken
döllenmemiş yumurtalardan erkek arılar oluşur.
Tüm yumurtalar beslenir.
En güzel gelişenlerden, bir kovanda birkaç kraliçe olduğunda
kovanda biri kalır, diğer kraliçeler dişi ve erkek arılarla kovanı terk ederler.
Oğul verme denilen bu eylemle
yeni bir sosyete yaşam başlar.
***
Uzun uzun bahsettiğim bu yaşam şeklinin
insanlarla ne kadar örtüştüğünü fark ettik değil mi?
Başlığı atarken de kendimi gazeteci gibi hissettim.
İlgi çekici bir manşetle ilgi uyandırarak habere odaklandırmak!
Şimdi gelelim insan topluluklarındaki yaşama şekillerine.
Evet, insanlar eski çağlardan beri hem topluluk hem de sosyete yaşamışlar.
Önce düşmanlarından korunmak için toplu yaşamışlar,
birlikte korunma, saklanma alanları oluşturmuşlar.
İçlerinden biri daha güçlü, daha baskın olunca
kral, kraliçe, padişahlar türemiş.
Onlar toplumun tüm balını, şanını, şöhretini kullanırken,
halk kul gibi alt gruplara ayrışmış.
Bizim bilimsel sosyete yaşam kuralları değişmiş,
bugünkü toplumsal sosyeteye dönüşmüş.
***
Sosyal yaşam, sosyete yaşama iş birlikteliği ister.
Robin Hood misali,
olandan olmayana tatlı dengenin korunması,
toplumsal kurallar konulması,
heterojenleşen yapının homojenleştirilmesi.
Tüm bu çabalar savaşlara,
günümüzde siyasi savaşlara kadar uzanır.
Tüm kavgalara baktığımızda
temel sosyete yaşamdır.
Birlikte yaşama mücadelesi ve beraberinde lider olma savaşları.
Liderlik savaşında verilen vaatler,
tutulamayan sözler,
engellenemeyen düşüşler, kriz ve kaoslar,
toplumun yıkımı veya yeniden var oluşlar.
İster tarihi inceleyin ister bilimi,
formül hep aynı; sosyete yaşam:
liderlik savaşları,
yıkım, bitiş ve yeni var oluşlar ve başlangıçlar.
***
İnsan sosyete yaşamında
en büyük liderlik silahı; altın ve nakit para,
hatta günümüzde sanal para.
Dünyanın sosyetesini,
bilimi, evreni yönetiyor, hatta şekillendiriyor para.
Sosyete yaşamın kuralları yeniden kuruluyor.
Parayı bulan düdüğü çalıyor sosyete yaşamda.
Kral ya da kraliçe oluveriyor.
Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevitine……
Bilimsel başlayıp masal gibi bitirdik bu hafta yazımı.
Küçük bir not düşelim o zaman;
Kerevet; eski oturma odalarında tahtadan yapılmış sedirlerdir.
Üzerine kilim, minder konulur; dayama yastıkları, etek örtüleri,
dantel süsler…
Eski konaklarda görürseniz;
hatırlayınız kereveti.
“Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevitine”
Not:
Bu hafta başlattığımız,
her pazar ücretsiz servisle;
“Çaycuma Ayfırın’a kahvaltıya gidiyoruz”
soğuk bir kış gününde, kar manzaraları ile sıcacık kafemize davetlisiniz.