banner3

banner17

SOYAK KARDEŞLER...

NOSTALJİ 25.01.2021, 02:07
153
SOYAK KARDEŞLER...

Üsküplü Ali Necip Efendi ve Katma Hanım’ın altı çocuğundan Şükriye Soyak, Hasan Rıza Soyak, Hamdiye Yönak, Makbule Akyasar, Atiye Savaşan en küçüğü Ahmet İhsan Soyak,
1909 Üsküp doğumlu (Osmanlı dönemi-Makedonya’nın başkenti Üsküp). Ağabey Hasan Rıza Soyak, Çankaya köşkü özel kalemi ve Atatürk’ün genel sekreteri, Atatürk^ün vefatından sonra ‘Atatürk’ten hatıralar’ kitabının yazarı.
Üsküplü Ali Necip Efendi’nin en küçük oğlu İhsan Soyak, eğitimi için geldiği Zonguldak’a Maden Mektebi’nin (Maden Mühendisliği Okulu) ilk öğrencilerinden olup, 1929 mezunlarındandır. Ereğli Kömürleri İşletmesi Umum Müdürlüğü, Serbest Müşavir ve Maden Yüksek Mühendisliği, Kurucu Meclis ve Bakanlar Kurulu Üyeliği (1961) ve Sanayi Bakanlığı görevi yapmış, evli iki çocuk babası bir bürokrattır.

Hasan Rıza Soyak kimdir…

1888 yılında Üsküp’te doğdu. Rüştiye’yi bitirdikten sonra İstanbul’da, Vilayet kaleminde devlet hizmetine girdi; kısa bir süre sonra buradan İstanbul Merkez Komutanlığına bağlı Sıkıyönetim Komutanlığı hatipliğine geçti (1914). Aynı yıl 1. Kolordu Kurmaylığı bürosunda görevlendirildi. I. Dünya Savaşı’nın ilk yılını burada geçirdi ve 1916’da 2. Kolordu Kurmaylığında aynı nitelikte bir göreve nakledildi (1918). Savaşın son iki yılında Harbiye Nezaretinde idi. Hasan Rıza, Ankara’da önce TBMM’ye hatip olarak girdi (1922). Bu görev, kendisini sürekli olarak Mustafa Kemal’in yakınında tutuyordu. Mustafa Kemal, Cumhurbaşkanı seçildikten sonra, kendisini mutemet olarak Çankaya Köşkü’ne aldı (1924). 1927’de özel kalem müdürü, 1932’de genel sekreter vekili, 1934’te de genel sekreter oldu. Genel sekreterliği sırasında bir dönem de Burdur milletvekilliği yaptı.

İhsan Soyak kimdir…

EKI Umum Müdürü…
Fransız sermayeli kurulan Ereğli Şirketi’nin hisselerinin geri alınmasıyla havzada millileştirme yolunda önemli bir adım atılmıştır. İş Bankası’na ait olan Kömüriş şirketi, 27 Ağustos 1937’de Kozlu Kömür İşletmesi adını almış, İhsan Soyak da şirketin müdürü olarak atanarak havzada değişim rüzgarları başlamıştır. 1941’e kadar ocakların bir kısmını İtalyanlar işletiyordu. Bu tarihten sonra havza millileşti hepsini devlet aldı. Bedri Bekiroğlu, o dönemde Müessese Müdürü idi. Kurumun başındayken maden direği sıkıntısı vardı. Bunu yazılı ve sözlü olarak belirtmesine rağmen hükümet gerekli önlemi almamıştı.1942 yılında kömür üretimi direksizlik yüzünden durdu. ve Bedri Bekiroğlu suçlanarak görevden alındı. Yerine İhsan SOYAK atandı.
İhsan Soyak genç ve dinamikti iktidar çevrelerinde etkin bir kişilikti. Onun çalışmaları sayesinde direk sorunu aşıldı. Ama savaş sürüyordu. İşçi sayısı yetersizdi. Ayrıca üretimin duraklaması demiryolu taşımacılığını da aksatmıştı. Üretimin yükseltilmesi konusunda hükümet baskısı çok daha arttı. Yerel değimle zar-zor günleri ile üretim arttırılmaya çalışıldı.
İhsan Soyak ve mükellefiyeti mükafata çevirme dönemleri…
Harp başlamış tehlike kapıda, memleketin herkese ihtiyacı var, kömür ihtiyacı zaruri, ocaklarda çalışan işçiler askerlikten muaf. 28 Şubat 1940'da Ücretli İş Mükellefiyeti (2. Mükellefiyet) uygulanmaya başlanır. Bu uygulama, civar köylerdeki tüm erkeklerin 45 gün zorunlu olarak maden ocaklarında çalıştığı, sonraki 45 günü köyünde geçirdiği münavebeli (dönüşümlü) bir çalışma yöntemidir. 2. Mükellefiyet, 1 Eylül 1947'ye kadar devam eder.
İşçilerin ocaklara zorla sokulması, ocaklardan kaçışlarını önlemek için başvurulan zorlayıcı tedbirlerin yerine, Kömür Madenleri İşletme Müdürü İhsan Soyak işçilerin verimini arttırmak için sadece cezalandırmanın değil, onları teşvik edecek sosyal tedbirlerin de alınması gerektiğini İktisat Vekâleti’ne bildiren işçi hakları ve sosyalleşmede öncü olmuş ilk yöneticidir. İyi çalışan işçilere ve ailelerine sosyal yardımlar yapılıp ödüllendirilmesini sağlayan uygulamaları başlatmıştır.
-Gıda maddelerinin temininde azami suhulet gösterilmesi
-Havzada çalışan işçinin tekaütlük işinin halledilmesi
-İstihsalle alakadar bilumum personele istihsal ve randımanla münasip
bir şekilde prim verme imkanının bahşedilmesini sunmuştur.
Havzanın yapılanması ve sosyal tesisler…
İhsan Soyak’ın asker olduğu bir başka dönemde müessesede direk stoklarında sıkıntı olmuş çözümü Soyak’ı askerden özel izinle çağırarak çözüldüğünde bilinmektedir.
1942 ile 1950 yılları arasındaki görev süresince, Üzülmez, Karadon, Çaydamar ve Kozlu bölgelerindeki işçi ve memur yemekhaneleri, sinema binaları, okuma ve oturma yerleri, mühendis ve memur lokalleri, işçi pavyonu ve hatta lojmanlar, yaz kampları, dinlenme ve sosyal tesisler ve ekonomaların yapılanması İhsan Soyak döneminde başlamıştır. Fener mahallesi lojmanları, A Tipi misafirhane ve Deniz Kulübü, Teniz kortları ve hatta EKİ parası bu dönemde yapılmıştır.
Sanata, kültüre ve sanatçıya verdiği önem Zonguldak'a büyük değerler kazandırmıştır. Dönemin tiyatro hocası ve sanatçısı Memduh Oynar 1947 senesine kadar İstanbul’da yaşamış, çeşitli topluluklar ve kumpanyalar kurarak yurdun dört bir köşesinde temsiller vermek amacıyla gitmediği vilayet kalmamıştır. 1933'de Zevk Sineması'nın açılışı münasebetiyle temsil vermek amacıyla ilk defa geldiği Zonguldak’a, 1947'de Süheyla Bedriye Topluluğu ile ikinci turne gelişinde ise (E.K.İ.) Ereğli Kömürleri İşletmesi Genel Müdürü İhsan Soyak tarafından huzuruna davet edilerek, E.K.İ. Temsil Kolunu kurmakla görevlendirilmiş ve turne hayatını burada noktalamıştır. Temsil Kolu'nun kurulması ile birlikte bölge işçi yemekhanelerini tiyatro salonu haline getirir. Kömür ocaklarında bir ay süren vardiya giriş-çıkışlarında işçilere tiyatronun yanı sıra saz, caz, milli oyunlar ve illüzyon gibi etkinlikler de sergilenerek işçinin motivasyonu sağlanır. Zamanın Halkevi başkanı Dr.Reşat Tanyeri' nin halkevi salonunu cumartesi ve pazar günleri kendilerine tahsis etmesiyle şehir halkı da bu etkinlikleri izlemeye başlamıştır.
Maden Mühendisleri Cemiyeti’nin kurucularından…
Türk Yüksek Maden Mühendisleri Cemiyeti'nin 1930 tarihli nizamnamesinde, Cemiyetin kurucuları Zonguldak Yüksek Maden Mühendisi Mektebi 1928 yılı mezunlarından Yusuf Gürata, 1929 yılı mezunlarından İhsan Soyak ve İhsan Ayla ve 1930 yılı mezunlarından Mustafa Sami Erk ve Zeki Yerdelen olarak belirtilmektedir. Günümüzdeki Maden Mühendisleri Odası’nın kurucu mimarlarından biriside İhsan Soyak’tır.

Yüksel Yıldırım(2018)
Zonguldak Nostalji 

Kaynak: Zonguldak Nostalji
Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. MANİSA FUTBOL KULÜBÜ 24 64
2. HEKİMOĞLU TRABZON 23 45
3. ANAGOLD 24ERZİNCANSPOR 23 44
4. ANKARA DEMİRSPOR 24 43
5. AMED SPORTİF FAALİYETLER 24 41
6. UŞAK SPOR A.Ş. 24 40
7. KOCAELİSPOR 23 40
8. SARIYER 24 39
9. AFJET AFYONSPOR 23 35
10. ÇORUM FK 23 33
11. KAHRAMANMARAŞSPOR A.Ş. 23 27
12. ZONGULDAK KÖMÜRSPOR A.Ş. 23 22
13. SANCAKTEPE FUTBOL KULÜBÜ A.Ş. 23 22
14. İNEGÖLSPOR 24 21
15. ERGENE VELİMEŞE SPOR 24 21
16. HACETTEPE SPOR 24 19
17. GÜMÜŞHANESPOR 24 17
18. NİĞDE ANADOLU FK 24 15
19. ŞANLIURFASPOR 24 14
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 26 50
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 26 43
7. Everton 25 43
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 26 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 26 11
Günün Anketi Tümü
Bülent Ecevit Üniversitesi’nde  yüz yüze eğitim başlasın mı başlamasın mı?
Bülent Ecevit Üniversitesi’nde yüz yüze eğitim başlasın mı başlamasın mı?
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 02 Mart 2021
İmsak 05:54
Güneş 07:19
Öğle 13:10
İkindi 16:17
Akşam 18:51
Yatsı 20:11
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@