banner3

banner17

Recep Çetin'in kitabı üzerine...

NOSTALJİ 08.11.2021, 20:54
148
Recep Çetin'in kitabı üzerine...

Değerli tarih araştırmacısı Recep Çetin, yeni çıkan Efsane mi gerçek mi: UZUN MEHMET adındaki kitabını imzalayıp bana da göndermiş. İki gündür bu kitabı okuyorum. Ayrıntıya girmeden önce şunu söyleyeceğim: Çetin'in kitabı, büyük emek ürünü ve çok önemli bir çalışma. Çok önemli tarihsel belgeler de içeriyor.

Okur belki bilmez. Uzun Mehmet’e ve kömürün Ereğli'de bulunuş öyküsüne ya da resmi tarihe karşı çıkılmasının ve konunu bir polemik konusu haline getirilmesinin tarihi otuz küsür yıl öncesine dayanıyor.

Yanlış hatırlamıyorsam, retçiliğin öncülüğünü tarih araştırmacısı Necdet Sakaoğlu yaptı. Sakaoğlu,  Tarihe Yerleşen Hayal: UZUN MEHMET başlığını taşıyan yazısında, Uzun Mehmet’in hayali bir kişi, kömürün bulunuşu öyküsünün de uydurma olduğunu ileri sürdü.
Tarih kimsenin tekelinde değlidir. Tabii ki resmi tarihe de karşı çıkılabilir. Bu konuda bir beyin fırtınası yaratılabilir. Gerçeği yakalamak, her araştırmacının, her yazarın, gazetecinin görevidir. Resmi tarihe bir tabu olarak bakmak yanlıştır, bilimsel bir tavır değildir bu.

Sakaoğlu’nun yazısını okurken, bir şey dikkatimi çekmişti. Yazının çok agresif, hırçın, öfkeli, alaycı bir üslubu vardı. Bir tarih araştırmasından çok, polemik yazısını anımsatıyordu insana. Peki kimi hedef alıyordu Sakaoğlu? Çoktan toprak olmuş, dolayısıyla kendisine asla yanıt veremeyecek uydurmacıları (!) 1932 yılında Uzun Mehmet’in kömürü ilk kez buluşunun öyküsünü yazan Halkevi Komitesini !..

Anlaşılıyordu ki Sakaoğlu sadece öyküye karşı değildi; aynı zamanda öykünün ardına gizlenmiş Cumhuriyet devrimi kültürüne, onun mayasını oluşturan tam bağımsızlık ideolojisine ya da Kemalizme de karşıydı. Nitekim, uydurmacıları devletçi milliyetçiler (siz, faşistler olarak da anlayabilirsiniz) diye karalıyordu.
Peki, bakış açısı neydi Sakaoğlu’nun? Soldan mı yaklaşıyordu öyküye, yoksa sağdan, Osmanlıcılıktan mı ? Yer yer kullandığı terminoloji,  Sakaoğlu’nun solcu olabileceği izlenimini veriyordu insana.

Şu var ki, Sakaoğlu’nun yazısına ilk sahip çıkanlar, solcular değil, cumhuriyet düşmanı Osmanlıcılar olmuştu !
Daha sonra yayınlanan tüm retçi yazılar, Sakaoğlu’nun yazısından yapılmış intihaller gibidir. Birbirinin aynıdır. Konuya yaklaşımları da, cumhuriyet kültürü karşıtlığıdır.Kimisi soldan yaklaşır konuya, kimisi sağdan/Osmanlıcılıktan Uzun Mehmet, sektarizmin de smanlıcılığın da denek taşı olmuştur.

Yıllar içinde bu konuda öylesine yüzeysel/dikkatsiz yazılar yayınlandı ki kimilerinde Halkevi Komitesi üyesi olarak benim adım bile anılıyordu! Oysa Komitedeki (Çıladır) herkesin bildiği gibi, babam Ahmet Naim’di. Soyadı yasası da henüz çıkmamıştı.
Amerikalı tarihçi Prof.Donald Quataert de, gerek Tarih Toplum da yazdığı yazı ve gerekse Osmanlı İmparatorluğunda Madenciler ve Devlet ismindeki kitabında, retçilere yumuşak profilli bir destek vermiş, bu arada Ahmet Naim’le beni, işçi sınıfına tepeden bakmakla eleştirmişti. Oysa, Ahmet Naim de, ben de, işçi sınıfına değil, tarihe/tarihsel gelişime tepeden bakıyorduk. Ben o çalışmayı yaparken, popülist yaklaşımlardan uzak durmayı ilke edinmiştim. Doğrusu da buydu zaten.
Diyeceğim retçilik, yaklaşık olarak otuz yılda uluslararası boyuta bile kavuştu.

Peki gerçek neydi? Retçiler mi haklıydı, yoksa resmi tarihimizi yazanlar mı ?

Bu sorunun yanıtını Recep Çetin’in kitabında belgeleriyle bulabilirsiniz. Kitapta, Sakaoğlu’nun Halkevi Komitesini uydurmacılıkla suçlayan savına şöyle bir dolaylı yanıt var: Eğer bir uydurma sözkonusu ise, bunu Halkevi Komitesi değil, örneğin 1903 tarihli Sabah gazetesi uydurmuştur! Komitenin öyküyü uydururken (!) Sabah  ile bazı Osmanlı belgelerinden de yararlandığı anlaşılmaktadır. Yani uydurmanın (!) tarihi eskidir.
Çetin, kitabında, kömürün 1829 tarihinde bulunduğunu gösteren bir Osmanlı belgesine de yer veriyor.

Anlaşılan Sakaoğlu ve ötekiler vaktiyle derslerini iyi çalışmamışlar !..
Recep Çetin’in kitabını okumanızı öneririm. Kitaptaki belgeler, Uzun Mehmet’in yaşamış bir kişi olduğunu, kömürle ilintisinin yadsınamaz bir gerçek olduğunu, ortaya koyuyor.

Hatta, öykünün ayrıntılarını bile yer yer belgeliyor.

Defalarca yazdım. Uzun Mehmet’i Anma ve Kömür Bayramı, 1897 tarihinde liman imtiyazı ile havzaya giren ve 1898 de, Osmanlı bankasının desteğiyle şirketleşen Fransız sermayeli Ereğli Şirket-i Osmaniyesi’nin sömürgeci kültürel dayatmalarına, bir örnek vermek gerekirse, Sainte Barbara Maden Yortusu’na bir tepki olarak doğmuştur.  Anti-kolonyalist, anti-emperyalist bir kültürel bakış açısının ürünüdür bu gün. Öykünün tarihsel temelini de, Çetin'in kitabında da belgelerle açıklandığı gibi, uydurma değildir.
Gerçektir.

Ortada bir uydurma varsa, yüzlerin Sakaoğlu ile epigonlarına dönmesi daha gerçekçi olacaktır.
Çetin’e, eline sağlık diyorum.

Sina Çıladır-Yeni Ufuk Gazetesi-22 Aralık 2015
Zonguldak Nostalji

Kaynak: Zonguldak Nostalji
Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Pendikspor 13 32
2. Bucaspor 1928 14 22
3. Isparta 32 Spor 14 22
4. Amed Sportif Faaliyetler 13 21
5. Şanlıurfaspor 13 20
6. Uşakspor A.Ş. 13 19
7. Pazarspor 13 19
8. Ankara Demirspor 14 19
9. Nazilli Belediyespor 13 19
10. Kırklarelispor 13 19
11. Tarsus İdman Yurdu 14 18
12. Akhisarspor 14 17
13. Anagold 24Erzincanspor 14 17
14. Karatay Termal 1922 Konyaspor 14 17
15. Kırşehir Belediyespor 13 16
16. Zonguldak Kömürspor 13 14
17. TECO Karacabey Belediyespor 13 13
18. Eskişehirspor 14 10
19. GMG Kastamonuspor 0 0
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Günün Anketi Tümü
CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı sizce kim  olmalı? CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı sizce kim olmalı?
13°
açık
Gelişmelerden Haberdar Olun
@