banner3

banner17

09.11.2021, 21:10 653

10 Kasım’a özel…

Atatürk… Ereğli… Erdemir…

10 Kasım…

Milli Mücadelenin başkomutanı ve Cumhuriyet’imizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 83. yıl dönümü…

Saygı ve minnetle anıyorum.

Onun Zonguldak ve taş kömürü hakkındaki düşüncelerini hepimiz biliyoruz.

26 Ağustos 1931 tarihindeki Zonguldak ziyaretini de biliyoruz.

10 Kasım özel gün münasebetiyle bugün kamuoyunda pek söz edilmeyen farklı bir konuya değinmek istiyorum.

Atatürk ve Kdz. Ereğli…

Bilindiği üzere Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren ülkemizi çağdaş uygarlık seviyesine ulaştırmak için vatan sathında büyük bir kalkınma hamlesi başlatmıştı.

Bu kapsamdaki çalışmalardan biri de ülkemizde demir çelik sanayisini oluşturmaktı.

Atatürk’ün direktifiyle 1933 yılında demir çelik sanayisi dâhil, devlet adına her türlü mal ve hizmetlerin üretmek ve işletmek üzere Sümerbank kuruldu.

Ağır sanayiinin temelini oluşturacak demir çelik tesislerinin kurulmasına yönelik kuruluş yeri arayışlarına başlandı.

ATATÜRK EREĞLİ’Yİ İSTİYORDU

Türkiye'yi ziyaret eden Sovyet ve ABD'li heyetler tarafından; kömür havzasına yakın olması, Ulaşım maliyet ve zamanlaması açısından deniz kıyısında olması ve yerleşim yeri yapısı nedeniyle en uygun yer olarak Ereğli önerildi. Atatürk ve İktisat Vekili Celal Bayar da tesisin Ereğli’ye yapılmasından yanaydı.

Ancak tesisin savunulmasına yönelik askeri gerekçelerle Genelkurmay tarafından Ereğli önerisine itiraz edilince denizden en az 100 km içeride olacak şekilde yer arayışına girildi. Karabük’te karar kılındı. İktisat Vekili Celal Bayar ile birlikte ilk demir çelik fabrikasının Ereğli’de kurulmasını arzu eden Atatürk, Genelkurmay’ın savunmayı öncelik alan gerekçesi çerçevesinde fabrikanın Karabük’e kurulmasına onay verdi.

Nitekim Karabük’ün yerel tarihçisi ve yazar Hür Kalyoncu, konuyla ilgili önemli bir tespitte bulunmuştur.

Kalyoncu, Bölgenin Sesi gazetesindeki “Atatürk ve Karabük” başlıklı 12 Kasım 2017 tarihli yazısında 3 Nisan 1937’de Demir-Çelik Fabrikasının temel atma töreninde Atatürk’ün olmamasını bir muamma olarak nitelendirmiştir.

Bu önemli iş için Başbakan İsmet İnönü’yü görevlendirmesinin manidar olduğunu belirten Kalyoncu, yazısının devamında ise Ereğli tarihine de ışık tutan şu önemli ifadeye yer vermiştir:  “Atatürk bu yatırımın Ereğli’ye yapılmasını istemektedir. Ancak Genelkurmay Başkanının, İsmet Paşa aracılığıyla kendisine ulaştırılan mektuptan etkilenmiştir. Tesislerin Karabük’e yapılmasına böylece onay vermiştir.”

Kalyoncu, 28 Aralık 2020 tarihli “İSMET İNÖNÜ’YÜ KARABÜKTE ANMAMAK…(1)” başlıklı yazısında ise şu değerlendirmede bulunmuştur: Amerika ve Rus uzmanların tesisin kurulması için önerdikleri yer ise Karadeniz Ereğli’sidir. Cumhurbaşkanı Atatürk’te aynı düşüncededir. Ancak Sümerbank ve Erkânı Harbiye’nin kuruluş yerleşimine bakış açısı güvenlik odaklıdır. En az deniz kıyısından 100 km içerde bir yere fabrika kurulmalıdır. Bu düşüncenin sahibi Erkânı Harbiye reisi Mareşal Fevzi Çakmak’tır. Atatürk ise aynı görüşte değildir.”

Atatürk’ün içinde ukde kalan ilk demir çelik fabrikası olmasa da ikinci demir çelik fabrikası yıllar sonra da olsa Ereğli’ye kuruldu.

ERDEMİR’in ilk genel müdürlüğü görevine de Atatürk’ün yurt dışına yolladığı ilk Türk mühendislerden Cevat Süberk atandı.ERDEMİR’in ikinci yüksek fırınının adına da Atatürk’ün ün annesi Zübeyde Hanım’ın adı verildi.

Atatürk’ün hayali, Ereğli’yi çileğin yanı sıra çeliğin de başkenti yapan ERDEMİR’in kurulmasında emeği geçen herkesi hayırla yâd ediyorum.

Ereğli’ye demir çelik fabrikası kurma hayali geç de olsa gerçekleşen büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü rahmet, minnet ve şükranla anıyorum.

KAYNAKÇA

1-Dr. Mustafa Berkay Aydın, Karabük'te 'Fabrika'nın Kuruluşu ve İlk İşçiler: 1940'lı Yıllarda Çeltik Tarlasından Sanayi Kentine Dönüşüm1, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi.

Arda Baş, “Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün Karabük Ziyareti 1938”, Karadeniz Araştırmaları

Enstitüsü Dergisi.

Fevzi Engin, Cumhuriyet’in Demir-Çelik Politikalarının Oluşmasında Karabük Demir-Çelik ve Ereğli Demir-Çelik’in Yeri, Falih Rıfkı Atay, “Çankaya”, 2 Mart 1968

2- http://bolgeninsesigazetesi.com/ataturk-ve-karabuk.html  Erişim: 8 Kasım 2021

3- http://bolgeninsesigazetesi.com/ismet-inonuyu-karabukte-anmamak  Erişim: 8 Kasım 2021

4- http://tr67300.com/ozel-roportaj/irfan-erdem-1645  Erişim: 8 Kasım 2021

5- Burhan Akbaş, Karadeniz Ereğlisi’nde Ağır Sanayinin Kuruluşu Sosyoekonomik Etkileri (1960-1980), Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2013

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Pendikspor 13 32
2. Bucaspor 1928 14 22
3. Isparta 32 Spor 14 22
4. Amed Sportif Faaliyetler 13 21
5. Şanlıurfaspor 13 20
6. Uşakspor A.Ş. 13 19
7. Pazarspor 13 19
8. Ankara Demirspor 14 19
9. Nazilli Belediyespor 13 19
10. Kırklarelispor 13 19
11. Tarsus İdman Yurdu 14 18
12. Akhisarspor 14 17
13. Anagold 24Erzincanspor 14 17
14. Karatay Termal 1922 Konyaspor 14 17
15. Kırşehir Belediyespor 13 16
16. Zonguldak Kömürspor 13 14
17. TECO Karacabey Belediyespor 13 13
18. Eskişehirspor 14 10
19. GMG Kastamonuspor 0 0
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Brentford 13 16
12. Crystal Palace 14 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Leeds United 14 15
16. Southampton 13 14
17. Watford 13 13
18. Norwich City 14 10
19. Burnley 12 9
20. Newcastle 14 7
Günün Anketi Tümü
Sizce, asgari ücret ne kadar olacak? Sizce, asgari ücret ne kadar olacak?
13°
açık
Gelişmelerden Haberdar Olun
@